تبلیغات

ابزار هدایت به بالای صفحه


نویسنده :سعید اسدی
تاریخ:جمعه 19 اسفند 1390-ساعت 23 و 42 دقیقه و 46 ثانیه

قدیمی ترین تصفیه خانه های آب جهان

ابزار امتیاز دهی

سازه نیوز:نجلا درخشانی :حدود نیمه قرن ۱۳ (ق.م)، پشته وسیعی که بیش از ۳۰ متر از رودخانه  دز، یکی از شعبات کارون را از مسیر مستقیم خارج و به آن انخناء میدهد، توسط شاه عیلام «اونتاش – گال» انتخاب  شده تا در آن شهرکی مذهبی بنیان گذاشته شود و تبدیل به مرکزی زیارتی برای مردم عیلام گردد. این شهرک «دور – اونتاش» نامیده شد.

بین شوش که در آن زمان پایتخت عیلام بود و این پدیده نوین که در جنوب شرقی آن قرار داشت، حدود ۳۰ کیلومتر فاصله است.

پشته ای که انتخاب شده قبلا خالی از سکنه و ناحیه بکری بوده و فقط در دوره کوتاهی از هزاره چهارم (ق.م) مسکونی بوده است.اگر فرضه سلطنت ۲۰ ساله ای که (۱۲۴۵– ۱۲۶۵) به «اونتاشگال» نسبت داده میشود صحیح باشد، بدون اینکه چندان ره به خطا ببریم میتوانیم بپذیریم که شروع  عملیات ساختمانی «دوراونتاش» دقیقا بلافاصله پس از به قدرت رسیدن این شاه زاده بوده است.قطعا در طول این دوره ۲۰ ساله روی این شهر کار شده ولی عملیات ساختمانی این بنا و شهرک هرگز به پایان نرسیده است. قطعه زمینی کف سازی (آجر فرش) شده، نقشه معبدی را که در روی زمین ترسیم و مشخص کرده ولی خود معبد هرگز ساخته نشده است.

از شواهد چنین به نظر میرسد که هیچکدام از شاهان مربوط به سلسله درخشانی که در قرن ۱۲ (ق.م) ار عیلام حکومت میکردند وابستگی چندانی که جنبه خاصی داشته باشد از خود به شهر «اونتاشگال» نشان نداده اند.

در طول قرنهای اولیه بعد از میلاد، یعنی در عصر سلسله خاندان پارت وضعیت دیگری پیش می آید. در این موقع شهر مترکه با نوعی اشتغال فصلی روبرو میشود که احتمالا توسط شبانان کوچ نشین یا نیمه کوچ نشین بوده است. صحنهای اطراف زیگورات تبدیل به محوطه های محصوری میشود که حصار آنها از آجرهایی است که از اینجا و آنجا گردآوری شده اند.

درباره نوع زندگی این شهر در زمان ساسانیان با قرنهای بعد از آن و ورود اسلام، هیچ نوع مدرکی در دست نداریم. فقط در قرن ۱۷ م. یکی از حاکمان کوچک محلی، روی دیوار بیرونی شمال شرقی و در بالای آبکنده های عمیق، اقامتگاه کوچکی برای خود میسازند که به چشم انداز وسیع در آب – دز مسلط بوده است. از این خرابه کوچک تکه ای از سفال لعابدار به زمینه ای به رنگ سفید و نقوش آبی رنگ و یک قطعه دستبند شیشه ای الوان بدست آمد.

میدانیم که شوش پس از ایفای نقش پایتختی عیلام به پایتخت امپراطوری هخامنشی تبدیل میشود و همین شهر در زمان استیلای «سلوکی ها» به صورت یک منطقه آزاد در می آید و برتری خود را بر پارتی ها حفظ میکند.و اگر هم در زمان ساسانیان زوالی گذرا تحمل مینمایند در زمان فتح اعراب به بزرگراه تجاری «شرق دور» میخورد و به این ترتیب نیرو و اعتبار نوینی در آن دمیده میشود. ولی پس از چندی یعنی از قرن یازدهم میلادی به بعد، زوال تدریجی شوش رخ مینماید و در قرن سیزدهم میلادی آخرین شوش نشینان با ترک این محل، آن را به حال خود رها میکنند. این موجودیت طولانی و تقریبا هزار یاله شوش، دلیل بارزی برای توجیه انباشت عظیم اتلال و تپه های مصنوعی در این محوطه است و باز همین موضوع بیانگر این حقیقت است که انجام کاوشهای باستان شناسی روی این تپه ای مصنوعی باید بیش از اینکه به متأخرین لایه عیلامی برسد از لایه های پشت سر هم بگذرد که به ارتفاع تقریبا ده متر روی هم قرار گرفته اند.

بهر حال «زیگورات» برجهای مطبق و مرتفعی بود که سومریان برای اولین بار جهت «انلیل» (اللیل) بخشنده خدایی که پیروزی و شکست در پیکرها بدست او بوده است، بنا نمودند و چون یاختمان مناره و برج بصورتی که در قرون بعد معمول گردید مسیر سومریها نبود از این جهت برجهای خود را از چند طبقه که اغلب ۷ سطح است میساختند هر طبقه از طبقه زیرین کوچکتر و توسط پلکان یا سطح مورب مارپیچی که دور تا دور بنا میگشته به سطحه ها و در نتیجه به بالای زیگورات میرقته اند.علت ارتفاع زیاد این پرستشگاهها را اینطور توجیه نموده اند که چون سومریها معتقد بودند که « سین» رب النوع ماه درون قایقی نشسته و در جولان است از این رو برای عبادت و قربانی و اجرای سایر مراسم و دسترسی پیدا کردن به آن باید در جاهای مرتفع رفت از این رو پرستشگاه را در هر قدر میتوانستند از سطح زمین مرتفع تر میساختند.

بزرگترین زیگورات بدست آمده تاکنون زیگورات چغازنبیل در ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی شوش میباشد. که در سال ۱۵۰۰ (ق.م) «اونتاشگال»  پسر «هوم بانومنا» پادشاه عیلام در دوره شوش دوم بنا کرده است و خرابه های آن توسط هیئت علمی فرانسوی مامور حفاری شوش از زیر خاک بیرون آمده و اضلاع سطح اولی هریک ۱۰۵ متر میباشد و ارتفاع اولین زیگورات طبق تشخیص کاشفان  آن به ۵۳ متر رسیده است. این زیگورات مانند شهر شوش در اثر حمله «آشوربانی پال» به خاک عیلام وانهدام شهر ها و تأسیسات آن بالاخره انقراض عیلام در سال ۶۴۵ (ق.م) خراب و به تل بزرگی از خاک  تبدیل گردید. این زیگورات از سال ۱۳۱۴ ش. مورد کاوش قرار گرفته است. پس از کاوش به این نتیجه رسیدند که هر یک از این حجم ها روی زمین بکر قرار دارند و مانند قوطی کبریت داخل یکدیگر شوند و حجم مرکزی که طبقه پنجم را تشکیل میدهد از همه بلندتر است. طبقه اول ۱ متر از کف زمین بلندتر  است و ۳ متر عرض دارد. طبقه دوم نیز ۸ متر ارتفاع و ۱۶ متر عرض دارد.

تصفیه خانه آب رودخانه در چغازنبیل

آبرسانی به چغازنبیل یکی از شگفتیهای این معبد است. رود دز از نزدیکی چغازنبیل میگذرد ولی به دلیل اینکه این رود سطح دشت را فرسایش داده و بستر رودخانه در سطح پایینتری از سطح دشت است – در برخی مکانها ۶۰ متر پایین تر – امکان استفاده از آب این رود برای اهالی منطقه نبوده است .بنابراین شاه ایلامی اونتاش ناپیریشا دستور به ساخت کانالی به طول ۴۵ کیلومتر میدهد تا آب رود کرخه را که هم سطح زمین چغازنبیل بوده‌، به چغازنبیل برسانند. این آب پس از اینکه از هفت تپه عبور میکند به چغازنبیل میرسد ولی به دلیل اینکه آب کرخه پس از گذر از دشت خوزستان گل آلود است آب را در حوضچه های ته نشینی بزرگ و کوچکی میریخته اند و با گذر از تنبوشه ها و استفاده از قوانین منسوب به فیثاغورث ، تصفیه کرده و گل آنرا جدا میکردند! شاید این یکی از قدیمی ترین تصفیه خانه های آب جهان باشد.



نوع مطلب : گوناگون